NANO(1) General Commands Manual NANO(1) NAZWA nano - edytor tekstu, zainspirowany przez Pico SKLADNIA nano [opcje] [[+wiersz[,kolumna]] plik]... nano [opcje] [[+[crCR]{/|?}lancuch] plik]... INFORMACJA Od wersji 8.0, aby byc przyjazniejszym dla nowych uzytkownikow, ^F rozpoczyna wyszukiwanie wprzod (od ang. forward), ^B rozpoczyna wyszukiwanie wstecz (ang. backward), M-F wyszukuje kolejne wystapienie wprzod, a M-B wyszukuje kolejne wystapienie wstecz. Aby podane skroty zachowaly swe funkcje sprzed wersji 8.0, konieczne jest dodanie nastepujacych wierszy na koncu swojego pliku nanorc: bind ^F forward main bind ^B back main bind M-F formatter main bind M-B linter main OPIS nano jest niewielkim i przyjaznym edytorem tekstu. Kopiuje wyglad i zachowanie Pico, lecz jest wolnym oprogramowaniem, zapewniajacym dodatkowe funkcje, ktorych brak Pico, takie jak: otwieranie wielu plikow, przewijanie wedlug wiersza, cofanie/ponawianie, kolorowanie skladni, numerowanie wierszy oraz miekkie zawijanie zbyt dlugich wierszy. Nazwa jest skrotem rekurencyjnym od Nano's ANOther editor (Nano to kolejny edytor). Przy przekazywaniu nazwy pliku w wierszu polecen mozna umiescic kursor w okreslonym wierszu, dodajac numer wiersza po znaku plus (+) przed nazwa pliku, a nawet w okreslonej kolumnie, dodajac ja po przecinku. Ujemne liczby sa liczone od konca pliku lub wiersza. Kursor mozna umiescic w pierwszym lub ostatnim wystapieniu okreslonego lancucha, podajac go po +/ lub +?, a przed nazwa pliku. Lancuch mozna uczynic wrazliwym na wielkosc znakow lub interpretowanym jako wyrazenie regularne, podajac c i/lub r po znaku +. Tryby wyszukiwania mozna wyraznie wylaczyc, korzystajac z wariantow pisanych wielkimi literami: C i/lub R. Jesli lancuch zawiera spacje, trzeba go podac w cudzyslowie. Ponizszy przyklad otwiera plik na pierwszym wystapieniu slowa ,,Foo": nano +c/Foo plik Jako specjalny przypadek, podajac jako nazwe pliku kreske (-), nano odczyta dane ze standardowego wejscia. EDYTOWANIE Edytowanie tekstu i przemieszczanie sie po pliku jest latwe: polega na wpisywaniu liter i korzystaniu ze zwyklych klawiszy strzalek. Polecenia sa wprowadzane za pomoca klawisza Control (^) oraz klawiszy Alt lub Meta (M-). Wpisanie ^K usunie biezacy wiersz i umiesci go w buforze wycinania. Kolejne ^K umieszczaja wszystkie usuniete wiersze razem w buforze wycinania. Dowolny ruch kursorem lub wykonanie innego polecenia powoduje, ze kolejne ^K nadpisza bufor wycinania. ^U wkleja aktualna zawartosc bufora wycinania w biezacej pozycji kursora. Gdy wymagane jest precyzyjniejsze wskazanie tekstu do wyciecia lub skopiowania, mozna zaznaczyc jego poczatek za pomoca ^6, przemiescic kursor na koniec (zaznaczony tekst jest podswietlony), a nastepnie uzyc ^K do wyciecia go lub M-6 do skopiowania do bufora wycinania. Mozna rowniez zapisac zaznaczony tekst do pliku poleceniem ^O lub sprawdzic pisownie za pomoca ^T^T. Na niektorych terminalach, tekst mozna zaznaczyc rowniez korzystajac ze strzalek, przytrzymujac jednoczesnie klawisz Shift. Rownoczesne przytrzymanie klawisza Ctrl lub Alt przyspiesza tempo zaznaczania. Dowolny ruch kursorem bez klawisza Shift anuluje takie zaznaczenie. W buforze mozna umiescic kazdy prawidlowy punkt kodowy Unikodu poleceniem M-V, po ktorym nastepuja szesnastkowe cyfry punktu kodowego (zakonczone lub , jesli jest mniej niz szesc cyfr). Doslowny kod kontrolny (z wyjatkiem ^J) mozna wstawic poprzedzajac go M-V. Dwa wiersze na dole ekranu ukazuja pewne wazniejsze polecenia; wbudowana pomoc (^G) wypisze wszystkie dostepne. Domyslne przypisania klawiszy mozna zmienic za pomoca pliku nanorc -- zob. nanorc(5). OPCJE -A, --smarthome Czyni klawisz Home sprytniejszym. Gdy Home zostanie wcisniety wszedzie, poza samym poczatkiem znakow innych niz biale znaki w wierszu, kursor przeskoczy do tego poczatku (wprzod lub wstecz). Jesli kursor jest juz na tej pozycji, przeskoczy na faktyczny poczatek wiersza. -B, --backup Przy zapisywaniu pliku, tworzy kopie zapasowej poprzedniej wersji, dolaczajac do biezacej nazwy pliku tylde (~). -C katalog, --backupdir=katalog Tworzy i utrzymuje nie tylko jeden plik kopii, lecz tworzy unikalnie numerowana kopie za kazdym zapisem pliku -- gdy wlaczona jest kopia zapasowa (-B). Unikalnie numerowane pliki sa przechowywane w podanym katalogu. -D, --boldtext Wyswietlajac interfejs, korzysta z pogrubionego fontu, zamiast odwroconych kolorow. Mozna to przeslonic dla konkretnych elementow, przez ustawienie opcji titlecolor, statuscolor, promptcolor, minicolor, keycolor, numbercolor i/lub selectedcolor w pliku nanorc uzytkownika. Zob. nanorc(5). -E, --tabstospaces Przeksztalca kazdy tabulator na spacje -- uzywajac odpowiedniej liczby spacji, aby zajac tyle samo miejsca, co zastepowany tabulator (uwaga: wklejane tabulatory nie sa konwertowane). -F, --multibuffer Odczytuje plik domyslnie do nowego bufora. -G, --locking Przy edytowaniu pliku, korzysta z blokady pliku w stylu vima. -H, --historylog Zachowuje ostatnie sto wyszukiwanych lancuchow, lancuchow zastepujacych i wykonywanych polecen, dzieki czemu mozna ich latwo uzyc ponownie w kolejnych sesjach. -I, --ignorercfiles Nie korzysta z systemowego pliku nanorc, ani z nanorc uzytkownika. -J numer, --guidestripe=numer Rysuje pionowa prowadnice w podanej kolumnie, aby pomoc ocenic szerokosc tekstu (kolor prowadnicy mozna zmienic za pomoca set stripecolor w pliku nanorc uzytkownika). -K, --rawsequences Bezposrednio interpretuje sekwencje ucieczki, zamiast czynic to za posrednictwem ncurses (jesli opcja ta jest potrzebna do poprawnego dzialania niektorych klawiszy oznacza to, ze uzywany opis terminala terminfo nie pasuje w pelni do rzeczywistego zachowania danego terminala; moze sie tak zdarzyc np. przy laczeniu za pomoca ssh z komputerem korzystajacym z BSD). Korzystanie z tej opcji wylacza obsluge myszy w nano. -L, --nonewlines Nie dodaje automatycznie nowego wiersza, gdy tekst sie nim nie konczy (moze to spowodowac zapisanie pliku tekstowego niezgodnego z POSIX). -M, --trimblanks Wycina poczatkowe biale znaki z zawijanych wierszy, gdy zachodzi twarde zawijanie lub gdy tekst jest wyjustowany. -N, --noconvert Wylacza automatyczna konwersje plikow z formatu DOS/Mac. -O, --bookstyle Przy justowaniu, traktuje kazdy wiersz zaczynajacy sie bialym znakiem jako poczatek akapitu (chyba ze wlaczono automatyczne wciecia). -P, --positionlog Dla 200 ostatnich plikow, zachowuje ostatnia pozycje kursora i umieszcza kursor w tej pozycji przy ponownym otwarciu takiego pliku. Zapisuje rowniez i odtwarza pozycje wszelkich zaczepien. -Q "wyrazenie-regularne", --quotestr="wyrazenie-regularne" Ustawia wyrazenie dopasowujace czesc wiersza bedaca cytowaniem. Domyslna wartoscia jest ,,^([ \t]*([!#%:;>|}]|//))+" (prosze zauwazyc, ze \t oznacza tu tabulator). Dzieki temu mozna wyjustowac ponownie bloki cytowanego tekstu przy tworzeniu wiadomosci poczty elektronicznej oraz zawinac ponownie bloki wierszy komentarzy, przy pisaniu kodu zrodlowego. -R, --restricted Tryb ograniczony: nie odczytuje ani nie zapisuje zadnego pliku poza podanym w wierszu polecenia. Oznacza to: brak odczytywania i zapisywania plikow historii; niedopuszczalnosc wstrzymywania programu; brak sprawdzania pisowni; brak mozliwosci: dopisywania do pliku, dolaczania na poczatku pliku oraz zapisywania pliku pod inna nazwa niz obecna; brak tworzenia plikow z kopia zapasowa. Tryb ograniczony mozna wlaczyc rowniez, wywolujac nano z nazwa zaczynajaca sie litera ,,r" (np. ,,rnano"). -S, --softwrap Wyswietla na kolejnych ekranach wiersze, ktore przekroczyly szerokosc ekranu (mozna sprawic, aby to miekkie zawijanie mialo miejsce na bialych znakach, zamiast prymitywnie na krawedzi ekranu, podajac rowniez --atblanks). -T liczba, --tabsize=liczba Ustawia rozmiar (szerokosc) tabulatorow na liczbe kolumn. Wartosc liczby musi byc wieksza od 0. Domyslnie jest to 8. -U, --quickblank Pasek statusu zniknie po uzyciu jednego klawisza, zamiast 20. Prosze zauwazyc, ze niniejsza opcje przesloni -c (--constantshow). Gdy dziala opcja --minibar lub --zero, --quickblank spowoduje, ze komunikat zniknie po 0,8 sekundy, zamiast domyslnych 1,5 sekundy. -V, --version Wyswietla aktualna wersje programu i wychodzi. -W, --wordbounds Inaczej wykrywa granice slow, traktujac znaki interpunkcyjne jako czesc slowa. -X "znaki", --wordchars="znaki" Okresla inne znaki (poza zwyklymi alfanumerycznymi), ktore maja byc traktowane jako czesc slowa. Przy korzystaniu z tej opcji, prawdopodobnie zechce sie pominac -W (--wordbounds). -Y nazwa, --syntax=nazwa Okresla nazwe mechanizmu podswietlania skladni, korzystajac z jednego ze zdefiniowanych w plikach nanorc. -Z, --zap Pozwala niezmodyfikowanemu klawiszowi Backspace lub Delete usunac zaznaczony fragment (zamiast pojedynczego znaku i bez wplywu na bufor wycinania). -a, --atblanks Przy dokonywaniu miekkiego zawijania, zawija wiersze na bialych znakach, zamiast zawsze na krawedzi ekranu. -b, --breaklonglines Automatycznie dokonuje twardego zawijania biezacego wiersza, gdy stanie sie zbyt dlugi (opcja ta jest przeciwienstwem -w (--nowrap) -- zadziala ta z nich, ktora zostanie podana jako ostatnia). -c, --constantshow Stale zglasza pozycje kursora w pasku statusu. Niniejsza opcja przeslania opcje -U (--quickblank). -d, --rebinddelete Dokonuje innej interpretacji klawiszy Delete i Backspace, dzieki czemu oba klawisze dzialaja poprawnie. Opcji niniejszej nalezy uzywac wylacznie wtedy, gdy Backspace dziala jak Delete lub Delete dziala jak Backspace. -e, --emptyline Nie korzysta z wiersza pod paskiem tytulu, pozostawiajac go pustym. -f plik, --rcfile=plik Odczytuje tylko podany plik w celu ustawienia opcji nano, zamiast czytac oba pliki nanorc: systemowy i uzytkownika. -g, --showcursor Pokazuje kursor w przegladarce plikow (umieszczajac go na podswietlonym elemencie) i w przegladarce pomocy. Przydatne dla uzytkownikow braille'a oraz osob ze slabszym wzrokiem. -h, --help Pokazuje podsumowanie dostepnych opcji wiersza polecen i wychodzi. -i, --autoindent Automatycznie wcina nowo tworzony wiersz o taka sama liczbe tabulatorow i/lub spacji, co wiersz poprzedni (lub co wiersz nastepny, jesli poprzedni wiersz jest poczatkiem akapitu). -j, --jumpyscrolling Przewija zawartosc bufora o pol ekranu, zamiast o wiersz. -k, --cutfromcursor Polecenie ,,Wytnij tekst" (zwykle ^K) wytnie od biezacej pozycji kursora do konca wiersza, zamiast wycinac caly wiersz. -l, --linenumbers Wyswietla numery wierszy po lewej stronie przestrzeni tekstowej (wiersz z zaczepieniem dodatkowo otrzyma oznaczenie w marginesie). -m, --mouse Wlacza obsluge myszy, jesli jest dostepna dla danego systemu. Gdy jest wlaczona, mozna uzyc klikniec myszy do umieszczenia kursora, ustawienia zaznaczenia (podwojnym kliknieciem) i wykonywaniem skrotow. Mysz dziala w X Window System oraz w konsoli, jesli uruchomiony jest gpm. Tekst mozna wciaz zaznaczac przez przeciaganie z przytrzymanych klawiszem Shift. -n, --noread Traktuje wszelkie nazwy podane w wierszu polecenia jako nowy plik. Pozwala to zapisywac nano do potokow nazwanych: program zacznie sie z pustym buforem i zapisze do potoku, gdy uzytkownik zapisze ,,plik". W ten sposob, nano moze sluzyc jako edytor w polaczeniu np. z gpg -- bez potrzeby uprzedniego zapisywania wrazliwych danych na dysku. -o katalog, --operatingdir=katalog Zmienia na podany katalog, pozwalajac na odczyt i zapis plikow wylacznie do danego katalogu i jego podkatalogow. -p, --preserve Zachowuje sekwencje XOFF i XON (^S i ^Q), dzieki czemu sa one przechwytywane przez terminal (zatrzymywanie i wznawianie wyjscia). Prosze zauwazyc, ze niniejsze ustawienie jest przeslaniane przez opcje -/ (--modernbindings). -q, --indicator Wyswietla ,,pasek przewijania" po prawej stronie okna edycji. Pokazuje on pozycje widoku w buforze oraz to, jak duzo bufora widac w biezacym widoku. -r liczba, --fill=liczba Ustawia docelowa szerokosc do justowania i automatycznego twardego zawijania na liczbe kolumn. Jesli wartosc wynosi 0 lub mniej, zawijanie nastepuje na szerokosci ekranu minus liczba kolumn, co pozwala na ustawienie elastycznego zawijania, gdy rozmiar ekranu ulega zmianie. Domyslna wartoscia jest -8. -s "program [argument ...]", --speller="program [argument ...]" Uzywa podanego polecenia do sprawdzania i poprawy pisowni, zamiast wbudowanego mechanizmu sprawdzania, wywolujacego hunspell(1) lub spell(1). -t, --saveonexit Zapisuje zmieniony bufor bez pytania (przy wyjsciu za pomoca ^X). -u, --unix Zapisuje plik domyslnie w formacie uniksowym. Przeslania to domyslne zachowanie nano, polegajace na zachowywaniu pliku w jego dotychczasowym formacie (opcja ta nie zadziala, jesli podano rowniez --noconvert). -v, --view Jedynie przeglada plik, wylaczajac edycje: tryb tylko do odczytu. Tryb ten pozwala rowniez otwierac uzytkownikowi inne pliki do przegladania, chyba ze podano takze opcje --restricted. -w, --nowrap Nie dokonuje twardego zawijania biezacego wiersza, gdy stanie sie zbyt dlugi. Jest to zachowanie domyslne (opcja jest przeciwienstwem -b (--breaklonglines) -- zadziala ta z nich, ktora zostanie podana jako ostatnia). -x, --nohelp Nie pokazuje dwoch wierszy z pomoca na dole ekranu. -y, --afterends Kombinacje Ctrl+strzalka-w-prawo oraz Ctrl+Delete zatrzymaja sie na koncach slow, a nie na poczatkach. -z, --listsyntaxes Wypisuje nazwy dostepnych skladni i wychodzi. -!, --magic Gdy nazwa pliku, ani jego pierwszy wiersz nie daja odpowiedniej wskazowki, sprobuje uzyc libmagic, aby okreslic wlasciwa skladnie. -@, --colonparsing Jesli nazwa pliku podana w wierszu polecenia konczy sie dwukropkiem po ktorym nastepuja cyfry i taka nazwa nie istnieje, to wycina czesc po dwukropku i interpretuje podane po nim cyfry jako numer wiersza. Jesli przycieta w ten sposob nazwa pliku rowniez nie istnieje, to powtarza ten proces i interpretuje uzyskane dwie liczby jako numer wiersza i kolumny. Jesli dwukrotnie przycieta nazwa pliku rowniez nie istnieje, calkowicie pomija przycinanie i przyjmuje pierwotna nazwe pliku bez zmian. Aby wylaczyc interpretowanie w ten sposob dwukropka dla jakiegos pliku, nalezy podac +1 lub podobna konstrukcje przed dana nazwa pliku. -%, --stateflags Uzywa prawego gornego naroznika ekranu do wyswietlania pewnych flag statusu: I -- automatyczne wciecia (od ang. indentation), M -- gdy cos jest zaznaczone (mark), L -- gdy wlaczone jest twarde zawijanie (przelamywanie dlugich wierszy; long), R -- przy rejestrowaniu makra oraz S -- gdy wlaczone jest miekkie zawijanie (soft). Gdy bufor zostanie zmodyfikowany, po nazwie pliku w srodku paska tytulu dodawana jest gwiazdka (*). -_, --minibar Ukrywa pasek tytulu, pokazujac w zamian informacje o biezacym buforze u dolu ekranu, w miejscu paska statusu. W tym ,,minipasku" nazwa pliku jest wyswietlana po lewej, moze po niej wystapic gwiazdka, jesli bufor ulegl modyfikacji. Po prawej widoczny jest numer biezacego wiersza i kolumny, kod znaku pod kursorem (w formacie Unikodu: U+xxxx), te same flagi, jak wyswietlane przez --stateflags oraz procent ukazujacy jak daleko w pliku znajduje sie kursor (patrzac na wiersze). Gdy plik jest ladowany lub zapisywany, a takze przy przelaczaniu buforow, liczba wierszy w buforze jest wyswietlana po nazwie pliku. Liczba ta znika po wcisnieciu nastepnego klawisza, lub jest zastepowana licznikiem [i/n], gdy otwartych jest wiele buforow. Numery wiersza i kolumny oraz kod znaku sa wyswietlane, gdy podano opcje --constantshow i moga byc przelaczane kombinacja klawiszy M-C. Flagi statusu sa wyswietlane tylko, gdy podano opcje --stateflags. -0, --zero Ukrywa wszelkie elementy interfejsu (pasek tytulu, pasek statusu i wiersze z pomoca) i uzywa wszystkich wierszy terminala do pokazywania zawartosci bufora. Pasek statusu pojawi sie tylko przy waznym komunikacie i zniknie 1,5 sekundy po wcisnieciu nastepnego klawisza. Paski tytulu i statusu mozna przelaczyc kombinacja klawiszy M-Z, a wiersze za pomoca M-X. -/, --modernbindings Uzywa podobnych skrotow klawiszowych, jak inne wspolczesne programy: ^X wycina, ^C kopiuje, ^V wkleja, ^Z cofa, ^Y ponawia, ^F wyszukuje wprzod, ^G wyszukuje nastepne, ^S zachowuje, ^O otwiera plik, ^Q wychodzi i (gdy pozwala na to terminal) ^H pokazuje pomoc. Ponadto ^A ustawia zaznaczenie, ^R zastepuje, ^D wyszukuje poprzednie, ^P pokazuje pozycje, ^T przechodzi do wiersza, ^W zapisuje plik, a ^E wykonuje polecenie. Niniejsza opcja przeslania opcje -p (--preserve). PRZELACZNIKI Wiele powyzszych opcji mozna przelaczac rowniez w juz uruchomionym nano. Przykladowo M-L przelacza twarde zawijanie dlugich wierszy (od ang. long), M-S przelacza miekkie zawijanie (soft), M-M przelacza mysz, M-I automatyczne wcinanie (indentation), a M-X wiersze z pomoca. Na koncu tekstu pomocy, wyswietlanego po wcisnieciu ^G, pokazana jest pelna lista przelacznikow. Przelacznik M-X jest szczegolny: dziala we wszystkich menu, poza przegladarka pomocy i sprawdzaniem skladni. Wszystkie pozostale przelaczniki dzialaja jedynie w glownym menu. PLIKI Gdy poda sie --rcfile, nano odczytuje jedynie podany plik w celu ustawienia swoich opcji, skladni i przypisan klawiszy. Bez tej opcji, nano czyta dwa pliki konfiguracyjne: najpierw systemowy nanorc (jesli istnieje), a nastepnie nanorc uzytkownika (jesli istnieje), bedacy pierwszym z plikow: ~/.nanorc lub $XDG_CONFIG_HOME/nano/nanorc lub ~/.config/nano/nanorc. W podreczniku nanorc(5) opisano mozliwa zawartosc tych plikow. Aby zapoznac sie z dostepnymi definicjami kolorowania skladni, prosze sprawdzic pliki /usr/share/nano/ i /usr/share/nano/extra/. UWAGI Wstrzymywanie jest domyslnie wlaczone, mozna je wyzwolic za pomoca ^T^Z (aby samo ^Z wstrzymywalo nano, nalezy dodac bind ^Z suspend main do swojego pliku nanorc). Przy zapytaniu typu Tak/Nie mozna uzyc ^Y aby odpowiedziec ,,Tak"; ^N oznacza ,,No", a ^A oznacza BqWszystkorq. Te ukryte skroty zadzialaja niezaleznie od ustawien jezykowych. W podreczniku systemowym nanorc(5) opisano przyklady kopiowania zaznaczonego tekstu z nano do schowka systemowego. Jesli w wierszu polecenia nie podano alternatywnego mechanizmu sprawdzajacego pisownie, ani nie ma go w zadnym z plikow nanorc, w poszukiwaniu takowego nano sprawdza zmienna srodowiskowa SPELL. W niektorych przypadkach nano zrzuca bufor do pliku awaryjnego. Dzieje sie tak przede wszystkich wtedy, gdy nano otrzyma sygnal SIGHUP lub SIGTERM albo gdy zabraknie mu pamieci. Jesli bufor nie ma juz nazwy, zostanie zapisany do pliku o nazwie nano.save, w przeciwnym przypadku biezaca nazwa pliku otrzymuje przyrostek ,,.save". Jesli plik awaryjny o tej nazwie juz istnieje w biezacym katalogu, do biezacej nazwy pliku zostanie dodany przyrostek ,,.save" z numerem (np. ,,.save.1"), aby uczynic nazwe unikalna. W trybie wielobuforowym, nano zapisuje wszystkie otwarte bufory do odpowiednich plikow awaryjnych. Pytania odnosnie korzystania z nano w jakichs szczegolnych przypadkach, mozna wysylac na adres help-nano@gnu.org. USTERKI Rejestrowanie i odtwarzanie makr klawiaturowych dziala poprawnie tylko w emulatorze terminala, nie w konsoli Linuksa (VT), poniewaz ta ostatnia domyslnie nie rozroznia pomiedzy zmodyfikowanymi i niezmodyfikowanymi klawiszami strzalek. Prosze zglaszac wszelkie inne dostrzezone bledy programu za pomoca: https://savannah.gnu.org/bugs/?group=nano. Przy zalamaniu sie nano, zachowuje on wszelkie zmodyfikowane bufory do awaryjnych plikow ,,.save". Jesli blad da sie odtworzyc i chce sie uzyskac slad, nalezy zdefiniowac zmienna srodowiskowa NANO_NOCATCH. STRONA INTERNETOWA https://nano-editor.org/ ZOBACZ TAKZE nanorc(5) /usr/share/doc/nano/ (lub odpowiednik w danym systemie) TLUMACZENIE Tlumaczenie niniejszej strony podrecznika: Michal Kulach Niniejsze tlumaczenie jest wolna dokumentacja. Blizsze informacje o warunkach licencji mozna uzyskac zapoznajac sie z GNU General Public License w wersji 3 lub nowszej. Nie przyjmuje sie ZADNEJ ODPOWIEDZIALNOSCI. Bledy w tlumaczeniu strony podrecznika prosimy zglaszac na adres listy dyskusyjnej . sierpien 2025 version 8.6 NANO(1)